სოციალურ ქსელში „სკანდალური წამლის“ ანონსით თაღლითური პოსტი ვრცელდება

მოკლედ საკითხავი

• სოციალურ ქსელში, სავარაუდოდ, თაღლითური მიზნებისთვის რედაქტირებული ვიდეო ვრცელდება;

• ვიდეოში ასახული უზუსტობები ხელოვნური ინტელექტის კვალზე მიუთითებს;

• მსგავსი ტაქტიკით თაღლითური პოსტები წარსულშიც გავრცელებულა.

სოციალურ ქსელში Facebook-ანგარიში Life & Daily Tips თაღლითურ ვიდეოს (დაარქივებული ბმული) ავრცელებს, რომელშიც თითქოს ტელეკომპანია „იმედის“ საინფორმაციო გამოშვების სიუჟეტია მოცემული. სიუჟეტში  მომღერალი სოსო პავლიაშვილი საკუთარ ფიზიკურ ტკივილებზე საუბრობს. მისი თქმით, უამრავი გამაყუჩებლის მიუხედავად, ტკივილები სახსრებსა და კისერში არ გამქრალა. პავლიაშვილი ვიდეოში ამტკიცებს, რომ მას მხოლოდ ექიმ ლეო ბოკერიას პრეპარატი დაეხმარა.

ვიდეოს ბოლო მონაკვეთში ექიმი სწორედ აღნიშნულ მედიკამენტზე საუბრობს, თითქოს ის სამი დღის შემდეგ სრულად აქრობს ტკივილს. ვიდეოში ასევე აღნიშნულია, რომ მას შემდეგ, რაც ლეო ბოკერიას პრეპარატის აკრძალვა დაანონსდა, სოსო პავლიაშვილი ფარმაცევტულ კომპანიაზე თავდასხმის გამო დააკავეს.

მსგავსი ტაქტიკით და სამედიცინო შინაარსით გავრცელებული თაღლითური პოსტები ქართულ სოციალურ მედიაში ადრეც გავრცელებულა. აღნიშნულ შემთხვევებს „ჯეოფაქტსი“ მაშინაც გამოეხმაურა (იხ. სტატია 1, 2, 3, 4, 5). წინა შემთხვევებში, ხელოვნური ინტელექტის გამოყენებით, „იმედის“, საზოგადოებრივი მაუწყებლის, „რუსთავი 2“-ის, „ფორმულას“ სხვადასხვა გადაცემა და ჟურნალისტის ჩართვა დაარედაქტირეს.

სოციალურ ქსელში ამჯერად გავრცელებულ ვიდეოში ხელოვნური ინტელექტის კვალზე, პირველ რიგში, „იმედის“ ჟურნალისტისა და სოსო პავლიაშვილის საუბარში გაუმართავი ქართული, ბევრი გრამატიკული და სტილისტური შეცდომა მიუთითებს. გრამატიკული შეცდომაა დაშვებული ვიდეოს აღწერაშიც, რომლითაც სიუჟეტი იწყება: „რატომ დაესხა ცნობილმა ქართველმა მომღერალმა ფარმაცევტულ კომპანიას?“.

აუდიომასალაში ხელოვნური ინტელექტის კვალზე მიუთითებს სხვა დეტალებიც. მთელი ინტერვიუს განმავლობაში სოსო პავლიაშვილის პირის მოძრაობები მისი საუბრის სიჩქარეს არ ემთხვევა. ამასთანავე, კადრში, რომელშიც თითქოს პავლიაშვილი სასამართლო დარბაზში ადამიანს ესხმის თავს, მისი სახის ნაკვთები არაბუნებრივად გამოიყურება.

აღსანიშნავია, ხელოვნური ინტელექტის გამოყენებით პავლიაშვილის კადრები მისი რეალური ინტერვიუდან დამუშავდა, რომელიც მან საინფორმაციო გადაცემა „Alpha News“ 2023 წლის ნოემბერში მისცა.

დამატებით, სოსო პავლიაშვილის მსგავსი სამედიცინო ისტორიისა თუ დაკავების შესახებ ცნობები არც ერთი სანდო მედიასა თუ ღია წყაროში არ იძებნება. არ გავრცელებულა ასევე მისი რაიმე ფარმაცევტულ სკანდალში გახვევის შესახებ ინფორმაცია.

ამასთანავე, ექიმი ლეო (ლეონიდე) ბოკერია, რომელსაც ვიდეოში პავლიაშვილი სახსრების ტკივილის მედიკამენტის შემქმნელად ასახელებს, რეალურად, კარდიოქირურგია. ამაზე მიუთითებს ისიც, რომ ვიდეოში იგი საკუთარ კაბინეტში გულის ფორმის ფიგურის ფონზე საუბრობს. ამასთანავე, აღნიშნული კადრები რუსულენოვანი გადაცემიდან Телеканал «Доктор» არის აღებული, რომელშიც იგი სხვადასხვა ეპიზოდში გულთან დაკავშირებულ საკითხებს განიხილავდა.

საგულისხმოა, რომ ლეო ბოკერიას აღნიშნული გადაცემიდან კადრები სხვა მსგავსი თაღლითური შინაარსის პოსტის გავრცელებისას წარსულშიც გამოიყენეს. წინა შემთხვევაშიც ლეო ბოკერია სახსრების ტკივილის სამკურნალო პრეპარატზე, მისი მოხმარების წესებსა და ჯანდაცვის სისტემის მიერ მედიკამენტის უგულებელყოფაზე საუბრობდა. Телеканал «Доктор» ორიგინალ ვიდეოში ლეო ბოკერია სრულიად სხვა ტექსტს ამბობს.  დამატებით, ექიმ ბოკერიას რომელიმე პრეპარატის აკრძალვის შესახებ ცნობები არ დასტურდება.

როგორც წინა თაღლითურ სქემებშიც, ამ შემთხვევაშიც გამავრცელებელ Facebook-ანგარიშს საეჭვო მახასიათებლები აქვს. გვერდი 2025 წლის 18 დეკემბერსაა შექმნილი ანა გორდონის სახელზე. 29 დეკემბერს გვერდმა სახელი შეიცვალა და Life & Daily Tips დაერქვა, სავარაუდოდ, სწორედ ამ თაღლითური სქემის გასავრცელებლად.  2026 წლის 15 იანვრის მონაცემებით, გვერდს 28 გამომწერი ჰყავს.  გვერდზე მხოლოდ 18 დეკემბერს გამოქვეყნებულ პოსტსა და ფოტოებს ვხვდებით. Facebook-ის რეკლამების ბიბლიოთეკაში ხელმისაწვდომია გვერდის მიერ გაშვებული პროდუქტების (ყურსასმენები და თვითსამკურნალო წიგნების კოლექცია) რეკლამები. დარეკლამებული პოსტები მათ გვერდზე (ე.წ. Timeline-ზე) არ გვხვდება.

„ჯეოფაქტსის“ მიერ წარსულში გადამოწმებულ თაღლითურ სქემებში მომხმარებლებს ცალკეულ ბმულებზე გადასვლისკენ და პირადი მონაცემების გაზიარებისკენ მოუწოდებდნენ ხოლმე (მაგალითისთვის იხ. სტატია). აღნიშნულ შემთხვევაში მსგავსი მოწოდება არ შეინიშნება, არც ვიდეოზე თანდართული ბმული იხსნება. თუმცა, წინა შემთხვევების მსგავსად, ვიდეოში გამოყენებული ჟურნალისტებისა და ექიმები პროგრამულად დამუშავებული კადრები და აუდიო-მასალა, ამბის სენსაციურობა „სასწაულმოქმედ“ მედიკამენტთან დაკავშირებით, გამავრცელებელი გვერდის საეჭვო მახასიათებლები  მიუთითებს რომ, სავარაუდოდ, აღნიშნული შემთხვევაც თაღლითურ სქემას უკავშირდება.